Czego konsumenci oczekują od gotowej do picia kawy mrożonej (RTD)?
- Powinna zawierać prawdziwą kawę.
- Wariant powinien być jasny – czarny, z napojem roślinnym albo na bazie mleka.
Czym jest kawa mrożona?
Gotowa do picia kawa mrożona (RTD) to opakowany napój bezalkoholowy z kawy lub ekstraktu kawowego. Może być czarna, z napojem roślinnym albo na bazie mleka. Określenie „mrożona” dotyczy sposobu podania. Nazwa nie wymaga lodu ani bitej śmietany w składzie ani przechowywania w lodówce. Sam aromat lub dodana kofeina nie zastępują kawy.
Klasyfikacja i etykietowanie w UE
Wytyczne służb Komisji Europejskiej z listopada 2025 r. rozróżniają napoje na bazie kawy, takie jak schłodzone cappuccino w puszce, i napoje o smaku kawy. Ułatwiają klasyfikację żywności na potrzeby przepisów o dodatkach. Nie ustalają nazwy produktu.
Etykieta musi odzwierciedlać charakter i skład napoju oraz podawać ewentualną nazwę przewidzianą w przepisach. Niezbędne chłodzenie lub inne szczególne warunki przechowywania należy podać na etykiecie.
Napoje gotowe do picia o zawartości kofeiny powyżej 150 mg/l zasadniczo wymagają ostrzeżenia bez względu na źródło kofeiny. Wyjątek obejmuje napoje na bazie kawy lub jej ekstraktu, jeśli nazwa żywności zawiera słowo „kawa”.
Przykłady z krajowych kodeksów żywnościowych
| Kraj | Co stanowi kodeks żywnościowy? |
|---|---|
| Austria | Rozdział B 12 austriackiego kodeksu żywnościowego obejmuje napoje z kawy, które mogą również zawierać mleko lub produkty mleczne. |
| Węgry | Węgierski kodeks żywnościowy określa napój kawowy jako napar uzyskany z palonej kawy przy użyciu wody lub pary. Zależnie od składu gotowej kawy mrożonej mogą też obowiązywać zasady nazewnictwa produktów mlecznych. |
Kategoria obejmuje pakowane napoje z kawy lub ekstraktu kawowego gotowe do bezpośredniego spożycia. Oprócz nazwy produktu wykaz składników pokazuje składniki bazowe oraz dodatek mleka, składników roślinnych, cukru lub substancji słodzących. Kofeina może naturalnie występować w ziarnach kawy. Porównuj informacje o konkretnym produkcie i traktuj faktycznie spożytą ilość jako porcję; może to być cała puszka lub butelka albo jej część.
Procent ekstraktu kawowego nie oznacza ilości kofeiny w miligramach
Udział składnika i stężenie kofeiny to odrębne wartości. Procentu ekstraktu kawowego nie można przeliczyć na kofeinę w miligramach; wymaga to liczbowej deklaracji dla konkretnego produktu.
Źródło i działanie kofeiny
Kofeina w napojach kawowych i energetycznych jest tą samą cząsteczką chemiczną. Jej naturalne występowanie lub dodanie nie zmienia tej tożsamości. Kofeina działa na ośrodkowy układ nerwowy; umiarkowane ilości mogą zwiększać czujność i zmniejszać senność. Napoje nie są jednak identyczne: mogą różnić się stężeniem kofeiny, objętością porcji, porą spożycia, cukrem i pozostałymi składnikami. Przydatne porównanie opiera się na faktycznie spożytej liczbie miligramów kofeiny i pełnym składzie napoju.
Dzienne ilości sumują się
Zgodnie z oceną EFSA pojedyncze dawki do 200 mg oraz łączne dzienne spożycie do 400 mg ze wszystkich źródeł, rozłożone w ciągu dnia, nie budzą obaw dotyczących bezpieczeństwa u zdrowych dorosłych niebędących w ciąży. W ciąży oceniana dzienna ilość wynosi do 200 mg ze wszystkich źródeł łącznie. Nie są to cele spożycia i nie gwarantują braku objawów. Uwzględnia się kofeinę z napojów kawowych, energetycznych i każdej innej żywności zawierającej kofeinę. W przypadku choroby lub stosowania leków ocena ogólna nie zastępuje indywidualnej porady lekarskiej, ponieważ sytuacji tych nie oceniono kompleksowo.
Etykiety, cukier i pora spożycia
W przypadku gotowych do spożycia napojów kawowych należy sprawdzić składniki, energię i cukry, a następnie przeliczyć wartości na całą spożytą porcję. Cukier naturalnie występujący w mleku również może być wykazany w pozycji cukry. Przy napojach zawierających kofeinę ważna jest pora spożycia: EFSA podaje, że 100 mg może wpływać na sen u niektórych dorosłych, szczególnie krótko przed snem. Szczególny obowiązek ostrzegania o wysokiej zawartości kofeiny przewiduje wyjątek dla niektórych napojów na bazie kawy, których nazwy zawierają słowo kawa. Brak tego ostrzeżenia nie potwierdza zatem niskiej zawartości kofeiny.
