Oorspronkelijk artikel van de EVFD · · Besproken meta-analyse: 2017; online gepubliceerd: 18 oktober 2016
Overzicht van 34 studies: de geteste energiedranken gaven gunstige resultaten voor meerdere fysieke prestatiematen
In een meta-analyse uit 2017 leverde acute consumptie van cafeïnehoudende energiedranken gunstige resultaten op voor gepoolde maten van kracht en spieruithoudingsvermogen, duurtests, springen en bepaalde sportspecifieke taken. De gepoolde verbetering van sprintprestaties bereikte geen statistische significantie. Het onderzoek bracht hogere taurinedoses in verband met grotere prestatie-effecten, maar dit kan het zelfstandige effect van het ingrediënt niet aantonen.
Diego B. Souza en collega’s combineerden 34 studies uit 1998 tot 2015. Het werk van de Braziliaanse en Spaanse onderzoekers verscheen in de jaargang 2017 van European Journal of Nutrition; het was sinds oktober 2016 online beschikbaar. Het onderzoek bekeek acute, kortdurende effecten van energiedrankconsumptie op fysieke prestaties. [1]
Wat toonden de 34 studies?
De auteurs doorzochten PubMed, ISI Web of Knowledge en SPORTDiscus voor onderzoeken tot december 2015. Ze gebruikten een gestandaardiseerde effectgrootte, ES, om resultaten van verschillende tests vergelijkbaar te maken. Deze waarde is geen procentuele verbetering: ze relateert het prestatieverschil aan de variatie in de metingen. De gepoolde analyse vond de volgende resultaten. [1]
| Prestatiemaat | Effectgrootte (ES) | Statistisch resultaat |
|---|---|---|
| Spierkracht en spieruithoudingsvermogen, gepoolde categorie | 0.49 | Significant voordeel; p < 0.001 |
| Duurproeven | 0.53 | Significant voordeel; p < 0.001 |
| Sprongprestatie | 0.29 | Significant voordeel; p = 0.01 |
| Sportspecifieke taken | 0.51 | Significant voordeel; p < 0.001 |
| Sprintprestatie | 0.14 | Niet significant; p = 0.06 |
De waarde voor kracht en spieruithoudingsvermogen is het resultaat van een gecombineerde categorie en moet daarom niet als twee afzonderlijke schattingen worden geïnterpreteerd. Voor sprintprestaties was het positieve gemiddelde verschil niet overtuigend genoeg volgens de gebruikelijke statistische drempel. Dit bewijst niet dat elke afzonderlijke sprinttaak onbeïnvloed blijft, maar de gepoolde bevindingen tonen evenmin een zeker sprintvoordeel aan. [1]
Waarom trok taurine de aandacht?
De onderzoekers bekeken ook of de grootte van het prestatie-effect samenhing met de doses van de ingrediënten van de dranken. In de vergelijking tussen onderzoeken hing een hogere taurinedosis samen met een groter prestatie-effect (p = 0.04). Voor de cafeïnedosis werd geen dergelijk statistisch significant verband gevonden (p = 0.21). [1]
Dit meta-regressieverband staat niet gelijk aan het resultaat van een experiment dat alleen de taurinehoeveelheid verandert en elk ander ingrediënt constant houdt. Ook de producten, deelnemers en prestatietests verschilden. Het verband is daarom een bevinding die nader onderzoek rechtvaardigt, geen bewijs van een zelfstandig taurine-effect. Het niet-significante verband met de cafeïnedosis betekent evenmin dat cafeïne niet werkt.
Het standpunt van de International Society of Sports Nutrition (ISSN) uit 2023 acht de wetenschappelijke onderbouwing het sterkst voor de rol van cafeïne en koolhydraten in de prestatie-effecten van energiedranken. Het beveelt verder onderzoek aan om eventuele aanvullende gecombineerde voordelen van de overige ingrediënten te verduidelijken. Beide documenten behandelen verschillende vragen en bewijsmaterialen. [2]
Waarop zijn de bevindingen van toepassing?
De meta-analyse vat de resultaten van meerdere experimenten samen, maar neemt de methodologische beperkingen van het onderliggende onderzoek niet weg. Omdat dranken, doses en tests verschilden, belooft het gemiddelde resultaat niet dat elk product in elke sport hetzelfde voordeel geeft. Prestaties na acute consumptie tonen evenmin automatisch langdurige trainingsaanpassingen of gezondheidseffecten aan.
Prestatie-effecten en veiligheid zijn afzonderlijke vragen. EFSA acht enkelvoudige cafeïne-innames tot 200 mg bij gezonde volwassenen niet zorgwekkend voor de veiligheid; dit geldt voor alle cafeïnebronnen samen. De conclusie voor maximaal 400 mg verspreid over de dag geldt voor gezonde, niet-zwangere volwassenen. Dit zijn referentiewaarden, geen doses die voor sportprestaties worden aanbevolen. [3]
De auteurs van de meta-analyse verklaarden geen belangenconflicten. Het artikel van de EVFD Sportwetenschappelijke consensus bespreekt een latere professionele beoordeling van energiedranken en sportprestaties.
Uitgever en redactie: EVFD, een brancheorganisatie. Dit artikel is een samenvatting in gewone taal van externe wetenschappelijke publicaties.
Bronnen
- Souza, D. B., Del Coso, J., Casonatto, J. en Polito, M. D. (2017): Acute effects of caffeine-containing energy drinks on physical performance: a systematic review and meta-analysis. European Journal of Nutrition, 56, 13–27. DOI: 10.1007/s00394-016-1331-9. Uitgeverspagina en samenvatting.
- Jagim, A. R. et al. (2023): International society of sports nutrition position stand: energy drinks and energy shots. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 20(1), 2171314. DOI: 10.1080/15502783.2023.2171314.
- EFSA NDA-panel (2015): Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA Journal, 13(5), 4102. DOI: 10.2903/j.efsa.2015.4102. EFSA-samenvatting.
Oorspronkelijk artikel van de EVFD · Engelse redactionele vertaling door EVFD.
