Een halve minuut sneller hardlopen, drie minuten korter fietsen? Dit maten onderzoekers na een energiedrank
Na een energiedrank liepen 18 hardlopers de 5 kilometer gemiddeld een halve minuut sneller dan na een placebo. Bij wielrenners werd een tijdsverschil van meer dan drie minuten gemeten. De Europese Vereniging voor Functionele Dranken (EVFD) bekeek 17 gecontroleerde onderzoeken en 7 samenvattende analyses. We laten zien wat er op de loopband, op het voetbalveld en in de rijsimulator is gemeten.
Een halve minuut op de loopband
In een Amerikaans onderzoek liepen 18 recreatieve hardlopers tweemaal 5 kilometer op een loopband. De ene keer dronken ze vooraf een energiedrank met 160 mg cafeïne, de andere keer een controledrank zonder cafeïne en suiker. Na de energiedrank finishten ze gemiddeld in 1413 seconden, na de controledrank in 1444 seconden. Het verschil bedroeg 30 seconden, oftewel 2,1%.
Bij wielrenners was het verschil nog groter. In een onderzoek voltooiden 12 getrainde wielrenners dezelfde tijdrit na dezelfde hoeveelheid energiedrank 184 seconden, oftewel 4,7%, sneller dan na een placebo met smaakstof. Ze vonden de inspanning daarbij niet zwaarder.
Ook andere onderzoeken bij wielrenners maten tijdwinsten van ongeveer 3%. In een daarvan werd de energiedrank ook vergeleken met een cafeïnecapsule. Het resultaat was vrijwel hetzelfde: de drank verkortte de tijd ten opzichte van de placebo met 2,8%, de capsule met 3,1%.
Maar het werkte niet altijd
In een gesimuleerde wielerwedstrijd over 25 mijl was er geen duidelijk verschil: 68,6 minuten met energiedrank, 68,9 minuten met cola en 69,6 minuten met placebo. In een ander onderzoek veranderde ook de tijd van 20 hardlopers over 5 kilometer niet door wat zij vooraf namen: energiedrank, cafeïne, taurine, glucose of niets.
Voetbalsters liepen 456 meter meer
In een Spaans onderzoek speelden 18 voetbalsters een gesimuleerde wedstrijd. Na een energiedrank met 3 mg cafeïne per kilogram lichaamsgewicht liepen zij 7087 meter, na een cafeïnevrije controledrank 6631 meter. Dat is een verschil van 456 meter. Ook sprongen ze hoger: 27,4 cm in plaats van 26,6 cm.
In een ander onderzoek nam de knijpkracht van 19 studenten na de energiedrank met 2,69 kg toe, en bereikten ze ook een hoger piekvermogen tijdens een korte maximale fietssprint.
Bij volleybalsters werkte het daarentegen niet. In een onderzoek uit 2026 kregen 15 volleybalsters ongeveer 80 mg cafeïne, slechts 1,1 mg per kilogram lichaamsgewicht. Hun sprint, knijpkracht en sprong verbeterden niet, en 8 van de 15 meldden lichte misselijkheid.
Snellere reactie, betere aandacht
De eenvoudige visuele reactietijd van de studenten werd na de energiedrank 0,08 seconden korter. In een Brits onderzoek reageerden deelnemers na een drank met 75 mg cafeïne en glucose sneller bij aandachtstaken.
In een ander onderzoek leverde de suikerhoudende energiedrank bij twee geheugentaken betere resultaten op dan de controledranken. Bij de suikervrije variant werd dit niet waargenomen.
In een onderzoek met 45 volwassen gamers verbeterden de cognitieve flexibiliteit en de bewegingssnelheid na 200 mg cafeïne. Wel raadde 76% van de deelnemers of ze de energiedrank of de placebo hadden gedronken, wat het resultaat kan hebben beïnvloed.
Is cafeïne de sleutel?
Onderzoekers bekeken ook of de overige ingrediënten naast cafeïne een rol spelen. In twee onderzoeken werd de energiedrank vergeleken met een controledrank met dezelfde hoeveelheid van 200 mg cafeïne. In beide groepen werd de reactietijd korter, maar er was geen verschil tussen de twee dranken.
Een analyse van 34 onderzoeken bracht de prestatieverbetering echter in verband met de hoeveelheid taurine, niet met de hoeveelheid cafeïne. De conclusie van het overzicht: bij een gelijke cafeïnedosis is het aanvullende voordeel van de overige ingrediënten onzeker.
Slaperige bestuurders in de simulator
In een Nederlands onderzoek reden de deelnemers vier uur op een gesimuleerde snelweg. Na 250 ml energiedrank met 80 mg cafeïne slingerde de auto in het derde en vierde uur respectievelijk 2,34 en 3,06 cm minder binnen de rijstrook, en voelden de deelnemers zich minder slaperig.
In een Brits onderzoek hadden de deelnemers de nacht ervoor slechts 5 uur geslapen. Na dezelfde hoeveelheid energiedrank maakten ze in de eerste 90 minuten in de simulator minder fouten die met slaperigheid samenhingen.
Belangrijk: een simulator is niet de weg. Wie slaperig wordt tijdens het rijden, moet volgens het advies van de Amerikaanse verkeersveiligheidsautoriteit op een veilige plek stoppen en rusten.
Om welke hoeveelheden gaat het?
De onderzoeken gebruikten cafeïnedoses tussen 75 en 250 mg. Volgens de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) geven bij gezonde volwassenen maximaal 200 mg cafeïne per keer en maximaal 400 mg verspreid over de dag geen aanleiding tot veiligheidszorgen, alle bronnen samengeteld. Tijdens de zwangerschap is dat 200 mg per dag. Voor het slapengaan kan een dosis van ongeveer 100 mg de slaap van sommige mensen al beïnvloeden.
In sommige onderzoeken was de bloeddruk na de energiedrank enkele mmHg hoger dan na de placebo.
Wat we hieruit leren
In de onderzoeken ging energiedrank bij verschillende duur-, kracht- en aandachtstaken samen met betere resultaten op korte termijn, maar niet in elk onderzoek en niet bij elke taak. De meeste aanwijzingen wijzen erop dat cafeïne hierin de hoofdrol speelt. Of de overige ingrediënten iets toevoegen, is door het onderzoek nog niet vastgesteld.
Goed om te weten
De meeste onderzoeken waren klein en uitgevoerd met jonge of getrainde volwassenen. De resultaten gelden alleen voor de onderzochte dranken, doses en taken. De rijresultaten kwamen uit simulatoren en meten niet het werkelijke ongevalsrisico. Sommige oorspronkelijke onderzoeken werden ondersteund door drankenfabrikanten. Onderzoeksresultaten zijn geen productclaims: het Europees Parlement wees in 2016 de toelating van vier gezondheidsclaims over cafeïne af. De referentiewaarden van EFSA zijn geen consumptiedoelen en gelden niet voor kinderen. Energiedrank is niet voor kinderen bedoeld. Dit artikel is geen aankoopadvies.
Het overzicht is opgesteld door EVFD, een brancheorganisatie in de drankensector.
Bron: EVFD (2026): Kortetermijneffecten van cafeïnehoudende energiedranken op prestaties bij volwassenen. doi.org/10.5281/zenodo.24202227
De cafeïnereferentiewaarden van EFSA: EFSA (2015), efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/4102
Juridische verklaring
Dit artikel is een toegankelijke samenvatting van het gestructureerde narratieve overzicht van de Europese Vereniging voor Functionele Dranken (EVFD), getiteld ‘Kortetermijneffecten van cafeïnehoudende energiedranken op prestaties bij volwassenen’. Het overzicht vat de resultaten samen van openbaar gepubliceerde gecontroleerde wetenschappelijke onderzoeken en samenvattende analyses. EVFD heeft geen eigen experimenteel onderzoek uitgevoerd.
De gegevens in het artikel komen uit de oorspronkelijke publicaties. Ze gelden uitsluitend voor de dranken, doses, controledranken, deelnemers en taken in het betreffende onderzoek en kunnen niet naar andere producten, situaties of personen worden veralgemeniseerd. De uitgevers van de oorspronkelijke onderzoeken zijn verantwoordelijk voor de inhoud, juistheid en volledigheid ervan; de gegevens kunnen in de aangehaalde bronnen worden gecontroleerd.
Dit artikel dient uitsluitend voor algemene informatie. Het is geen reclame, commerciële communicatie of aanbeveling voor een product of merk. Het bevat geen voedings- of gezondheidsclaims over een product of drankencategorie en heeft niet tot doel de aankoop of consumptie van een product of drankencategorie aan te moedigen. De bespreking van wetenschappelijke onderzoeken betekent niet dat consumptie van enig product het beschreven effect heeft.
Dit artikel vervangt geen individueel medisch, voedingskundig, sportmedisch of ander professioneel advies. Energiedranken worden niet aanbevolen voor kinderen en voor zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven. Bij het consumeren van dranken zijn steeds de informatie en waarschuwingen op het productetiket leidend. Energiedrank vervangt geen rust; bij slaperigheid moet het rijden worden onderbroken.
Dit artikel is gebaseerd op de informatie die op de publicatiedatum beschikbaar was. EVFD behoudt zich het recht voor de inhoud later te verduidelijken of te wijzigen.
